پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق با موضوع نقش اکراه بر اراده و اثر آن

3- ضرورت تحقیق

طرح افکار انديشمندان فقهی که از نظام حقوق اسلام نشأت گرفته است و نقل آرای نويسندگان فرانسوی که در زمینه اکراه، قواعد خشک برگرفته از سيستم حقوق رم را يا نپذيرفته اند يا تعديل کرده اند، می تواند مفيد باشد .

منابع فقهی به لحاظ غنای علمی آنxadها در خور دانش پژوهان خاصی است و برای استفاده از آنxadها نیاز به سالxadها تحصيل و تجربه است، بر همين اساس نمی تواند به تنهايی راه گشای نياز محققان و دانشجويان باشد. همxadچنين استفاده از منابع فرانسوی برای همه امکان پذير نيست؛ از این رو، تحقيقی منسجم، منظم، نو و عملی، به گونه ای که رابطه ما را با ثمره تلاش پيشينيان قطع نکند، ضرورت دارد.

4- پیشینه تاریخی تحقیق

کمتر فقيه و حقوقدانی است که از پديده اکراه سخن نگفته باشد . اکراه در فقه به طور معمول در عقد بيع ، و در منابع حقوقی ، اعم از فارسی و خارجی، در قواعد عمومی قراردادها مطرح میxadشود به همين جهت از اطا له کلام نسبت به پیشینه آن خودداری می گردد.

پایان نامه هایی نیز مشابه باهمین عنوان نوشته شده است . از جمله : بررسی اجبار ، اکراه و اضطرار در حقوق کیفری ( لیلی حسین زاده ) نقش اکراه و اضطرار در مسؤ و لیت مدنی خارج قراردادها ( قاسمعلی پور عباسی ) آثار و احکام معاملات اکراهی در حقوق ایران و انگلستان 0 حیدر حسن زاده ) ، اکراه در اعمال حقوقی و مطالعه تطبیقی آن با حقوق فرانسه .در این ارتباط تا آن جا که بررسی شده تحقیق کامل و جامعی که متضمن مطالعه تطبیقی باشد انجام نشده است در ضمن در مورد ماهیت اکراه ، تعارض بدوی ماده 199 قانون مدنی با نظر مشهور فقهای امامیه یا مباحثی مطرح نشده است یا جامعیت کامل را ندارد. شیوه طرح« شرایط تحقق اکراه » و جامع بودن نسبی آن در این رساله تازگی دارد.

5- سوالات اصلی و فرعی تحقیق

سؤ الات اصلی :

نقش اکراه بر اراده و اثر آن چيست ؟

قانون مدنی ما زمينه شرایط تحقق اکراه از يک سو از فقه اماميه الهام گرفته است و از سوی ديگر به قانون مدني فرانسه نظر داشته است. اما در وضع ماده 202دچار تعارض شده است ، لذا لازم است علت تعارض و راه حل آن مطرح شود.

معیار ترس مؤثر چیست ؟

سؤالات فر عی:

آنxadچه معروف است اين است که اکراه با رضا جمع نمی شود . از طرف ديگر در قانون مدنی (مادهxadی 199) پيشxadبينی شده است: «رضای حاصل در نتیجهxadی اشتباه یا اکراه، موجب نفوذ معامله نیست» چگونه می توان تعارض بين اين دو مطلب را برطرف کرد ؟

معیار ضرر مؤثر چیست ؟

تهدید نسبت به ثالث تا چه حد می تواند روابط قراردادی را تحت تأ ثیر قرار دهد ؟

آیا هدف مشروع می تواند وسیله نا مشروع را تو جیه کند ؟ آ یاکسی بدین بهانه می تواند دیگران را تهدید کند و خود را از آثار اکراه مؤ ثر رها سازد ؟

آیا همواره وسیله تهدید را اکراه کننده به وجود می آورد یا این که اوضاع و احوال خارجی و رویداد های اجتماعی و طبیعی هم می توانند رمینه ساز باشند ؟

آیا اصل بر اکراه است ؟ مدعی اکراه چه گونه می تواند ادعای خود را اثبات کند؟

6- فرضیه

در این نوشتار فرض بر کم کردن قلمرو اکراه مؤثر (يعنی حفظ اصل ثبات در قراردادها) در کنار احترام به اصل آزادی اراده در قراردادها است.

در مورد ترس مؤثر و ضرر به نظر می رسد مانعی از جمع بین معیار شخصی و نوعی در جایی که استقرار معاملات به آن نیاز دارد وجود ندارد.

7- روش تحقیق

روش تحليل اطلاعات تحقیق حاضر، منطقی، استنباطی و توصيفی میxadباشد.

در وهله اول آثار پژوهشی موجود در اين زمينه جمع آوری شد و سپس با طرح و توصيف افکار و عقايد مختلف در فقه اماميه ، حقوق ايران، فرانسه، رم( در حد پیشینه تاریخی حقوق فرانسه ) و برخی از کشورهای عربی از جمله مصر، به نقاط ضعف و قوت آنها پرداخته می شود و در آخر نظر نهايی ارائه می گردد.

8- نوع تحقیق

نوع تحقیق، بنيادی است؛ لیکن نتايج حاصل از آن می تواند کاربردی باشد.

9- محدودیت ها و تنگناهای تحقیق

مقررات قانون مدنی ايران در زمينه اکراه، مختصر و گاه متعارض است؛ اين وضع در قانون مدنی فرانسه نیز ديده می شود. از آنجا که قانون مدنی ايران در زمينه اکراه از يک طرف به فقه اماميه و از طرف ديگر به قانون مدنی فرانسه نظر داشته است، تحقيقی که بتواند تا حدودی جامع اين دو ديدگاه باشد ضروری و لازم به نظر می رسد.

10- طرح کلی مسأله

اين رساله در سه فصل تنظيم شده است . در فصل اول مفاهیم، ماهيت و قلمرو اکراه مطرح شده است . با توجه به این که اکراه با برخی از مفاهیم مشابهت هایی دارد مقایسه آن ها ضروری به نظر می رسد .رابطه اکراه با اراده سنگ بنای آثار اکراه را تشکیل می دهد . به همین علت مبحثی به این دو عنوان اختصاص داده شده است .با توجه به این که قانونگذار ایران در زمینه قلمرو اکراه ساکت است به نظر می رسد طرح این مطلب با توجه به نظر فقها می تواند مفید باشد .

در فصل دوم، شرايط تحقق اکراه و اثبات آن مطرح شده است شرايط تحقق اکراه در کتاب ها ناقص و پراکنده است. در این رساله سعی شده است تا حد امکان با شیوه ای منطقی این مطالب ارائه گردد .

مرز اکراهی که مانع از قصد و اکراهی که فقط رضا را از بین می برد و به تعبیر نویسند گان حقوقی اراده را معیوب می کند باید معلوم شود ، به همین علت فصل سوم به این مهم اختصاص داده شده است.

فصل اول: مفهوم، ماهیت و قلمرو اکراه

معانی برخی از اصطلاحات و تعاریف موضوعاتی که در این رساله مطرح می شود و نیز ماهيت حقوقی اکراه و مقايسه اکراه با مفاهیم مشابه موضوع های نخستین مطالعاتی است که پیش از سایر موضوعات باید به آن پرداخت.

در این فصل همچنین تقسیماتی از اکراه ذکر می شود.این تقسیمات از جهات مختلف مطرح می شود.

از این رو مطالب این فصل در دو مبحث زیر آورده می شود.

مبحث اول-مفهوم و ماهیت اکراه.

مبحث دوم- قلمرو اکراه در قراردادها.

مبحث اول: مفهوم و ماهیت اکراه

هر چند که در کلیات قراردادها در مبحث اکراه در ابتدا نویسندگان به تعریف آن پرداخته اند اما. بهتر است از منظری دیگر نیز به آن پرداخته شود .

با توجه به این که ماهیت اکراه در بین نویسندگان حقوقی عیب اراده دانسته شده است ، این مسأله نیز باید روشن شود که این نظر با قانون مدنی که در این زمینه به فقه امامیه هم نظر داشته است سازگاری دارد؟

مطالب این مبحث در دو گفتار بررسی می شود:

گفتار اول—مفهوم اکراه.

گفتار دوم – ماهیت اکراه.

گفتار اول: مفهوم اکراه

در اين گفتار برای روشن شدن مفهوم اکراه، ابتدا واژه « اختيار » که مرتبط با آن است تعریف می شود و سپس به معنای لغوی و اصطلاحی اکراه پرداخته می شود .

اکراه در برابر اختیار قرار دارد .اختيار در اصطلاح دو معنا دارد:

1- اراده.

2- رضايت.

اختيار در لغت به معناي برگزيدن، ترجيح و تقديم چيزي بر ديگري است. در علم كلام و فلسفه اختيار در برابر جبر و به معناي اراده داشتن است و به عكس، جبر يعني اينxadكه شخص در كارهايش ارادهاي نداشته و در حكم شيء باشد.

مقصود از اختيار در بحث اكراه اين نيست كه شخص قصد داشته باشد چون اختيار به اين معنا به شرط ديگري بر ميگردد كه قصد است. وقتی می گويند عاقد بايد مختار باشد به اين معنا است که مکره نباشد.

قصد به معناي اختيار كه در برابر اكراه قرار ميگيرد، معناي اضافه تري از قصد لفظ دارد . قصد لفظ به يک معنا از مقومات عقد است، قصدي كه مورد بحث در اين رساله است به معني ايجاد معنا با لفظ است به گونهاي كه مدلول آن در خارج محقق شود.

دواعي متعدد هستند، گاهي ايجاد عقد (مثل بيع) بهxadخاطر ترس از ظالم است به گونهاي كه خود عقد متعلق جبر است و گاهي برای مثال ، ثمن معامله بايد به ظالم داده شود چون ظالم مالي خواسته و به همين علت مظلوم، مالي را ميفروشد تا ثمني بدست آورد تا از اين رهگذر خواسته ظالم تأمين شود.

اختياري كه معتبر در صحت عقد است در حالت اول مفقود است، اما در حالت دوم وجود دارد؛ چون بايع در حالت اول عقد را كه منعقد ميكند به علت فرار از شر ظالم است؛ یعنی خود عقد مورد اکراه است . برخلاف مورد دوم كه در آن داعي عقد، خود بيع است هرچند كه غرض از وجود آن، رسيدن به ثمن و اعطای آن به ظالم است.

الف – تعریف اکراه در لغت

اكراه مصدر باب افعال از ريشه کره است و در لغت عبارت است از اجبار اراده انسان، بدون وجه قانوني، بر انجام كاري كه شخص رضايت ندارد. و كره (به ضم و فتح) عبارت است از مشقت و آنxadچه كه نفس انسان به آن تمايل ندارد.

کراهت در برابر رضا قرار دارد. رضا به معنی خرسندی ، موافقت ، سرور ، طيب نفس و اختيار است. درزبان عربی رضايت نيامده و به همين علت اساتيد قديم بهxadجای رضايت که در نثر امروز شايع است ، رضا را استعمال می کرده اند .

واژه تراضی، مشارکت را نشان می دهد ؛ يعنی حداقل دو رضای مربوط به هم وجود دارد . در فقه و قانون مدنی اصطلاح خاصی برای رضا وجود ندارد ، در حقيقت همان معنای لغوی آن به کار رفته است . در هر صورت نویسندگان حقوقی رضا را ميل و گرايش باطنی به انجام عمل حقوقی می دانند.

ب: تعریف اکراه در اصطلاح

در حقوق اسلام و قانون مدنی ایران قصد ورضا متفاوت هستند و هر یک اثر متفاوتی در عقد دارد. این مبنا در تفسیر فقها از اکراه نقش مهمی دارد .

در حقوق فرانسه تفکیکی از قصد و رضا مثل حقوق ایران به عمل نیامده است و با این که قصد نقش اصلی در تحقق عقد و بلکه هر عمل حقوقی را دارد نامی از آن به عنوان یک عنصر جدای از رضا برده نشده است.

بدین ترتیب به طور جداگانه به تعریف اکراه در فقه و حقوق تطبیقی پرداخته می شود.

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند